Eerste leesboeken voor kleuters die net beginnen te lezen

Er is weinig zo magisch als het moment dat een kleuter voor het eerst echt een woord leest. De ogen worden groot, de glimlach breed.

Het is alsof er een deur opengaat naar een nieuwe wereld. Maar voordat je kind in één keer dikke boeken verslindt, begint het met kleine stapjes. Hele kleine stapjes. En precies daar komen de eerste leesboeken voor kleuters om de hoek kijken.

Deze boeken zijn de brug tussen voorlezen en zelf lezen. Ze zijn kort, overzichtelijk en vooral heel leuk.

Wanneer je op zoek gaat naar het perfecte boek, zie je door de bomen het bos niet meer. Wat is nu écht geschikt voor een kleuter die net de beginselen van het alfabet onder de knie krijgt? We duiken in de wereld van de AVI-boeken, de letterkwartetten en de verhalen die ervoor zorgen dat lezen geen moetje wordt, maar een feestje.

De magie van AVI-niveaus: wat betekent dat?

Als je op zoek bent naar leesboeken, kom je al snel de term AVI tegen. AVI staat voor Analyse Van Individualisering.

Klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel simpel. Het is een systeem dat ervoor zorgt dat een kind precies het niveau krijgt dat bij hem of haar past.

• AVI Start: Dit is echt het allereerste begin. Woorden als 'mama', 'papa' en 'bal' komen voorbij. De woorden zijn kort, de zinnen zijn eenvoudig en er is veel ruimte voor illustraties die het verhaal ondersteunen.
• AVI M3 (Makkelijk): Hier worden woorden iets langer en zinnen iets complexer, maar nog steeds heel overzichtelijk. Het kind leert de klankgroepen beter herkennen.

Te makkelijk is saai, te moeilijk is frustrerend. AVI zorgt voor de juiste uitdaging. Voor kleuters die net beginnen, draait het om de lage AVI-niveaus.

Meestal starten kinderen rond groep 3 met AVI Start of AVI M3. Dit zijn de allereerste stapjes. Wanneer je een boek koopt, staat er vaak een AVI-symbool op de kaft. Let hierop. Het haalt een hoop druk weg. Je hoeft niet te raden of het boek te moeilijk is; het systeem doet het werk voor je.

De beste soorten eerste leesboeken

Niet elk boek met korte zinnen is geschikt voor een kleuter. De interesse moet gewekt worden.

De klassieke AVI-boeken

Er zijn een paar categorieën die vaak perfect werken. Dit zijn de boeken die speciaal zijn geschreven voor beginnende lezers.

Ze volgen een strakke structuur. Denk aan series als 'Dolfje Weerwolfje' (in de laagste AVI-niveaus), 'Niet te geloven' of de klassiekers van uitgeverij Zwijsen. Deze uitgeverij is een goudmijn voor beginnende lezers.

Hun 'Een leesboek' serie is ongeëvenaard in kwaliteit. Deze boeken hebben een belangrijke eigenschap: herhaling.

Non-fictie voor nieuwsgierige kleuters

In een verhaal over een kat die op zoek is naar een muizenhol, wordt het woord 'kat' meerdere keren herhaald. Herhaling zorgt ervoor dat het woordbeeld bekend wordt en het kind sneller leert lezen zonder te hoeven spellen. Niet alle kleuters houden van verhaaltjes over dieren of sprookjes. Sommige kinderen zijn echte feitenbeesten.

Voor hen zijn er informatieve leesboeken. Denk aan boeken over dinosaurussen, voertuigen of het menselijk lichaam, geschreven op AVI-niveau.

Deze boeken combineren plaatjes met korte feitjes. 'De politieauto rijdt door de straat.' of 'De T-rex heeft grote tanden.' Dit soort zinnen zorgen ervoor dat het kind leert lezen én tegelijkertijd zijn interessegebied verkent. Uitgeverij Witte Leeuw en Epos hebben hier mooie series voor.

Soms is een heel boek nog te veel. Dan zijn er de 'Leeslampjes' of vergelijkbare concepten.

Leeslampjes en letterkwartetten

Dit zijn mini-boekjes, vaak maar een pagina of acht tot tien, met een heel simpel verhaal. Ze zijn dun en voelen niet zwaar aan in de handen van een kleuter. Ze geven een snel gevoel van succes: "Ik heb een heel boek uitgelezen!"

Daarnaast zijn er de letterkwartetten. Dit zijn kaartspellen waarbij je woorden moet maken van losse letters.

Hoewel dit geen boek is, is het een perfecte aanvulling. Het speelt met klanken en letters zonder de druk van een volledige tekst.

Het is een speelse manier om de leesvaardigheid te vergroten.

De rol van de ouders: voorlezen blijft belangrijk

Hoewel je kleuter net begint met lezen, betekent dit niet dat het voorlezen stopt. Integendeel. Juist nu is het belangrijk om samen te lezen.

Laat je kind een zin voorlezen uit een simpel boek, en lees jij de rest.

Dit heet begeleid lezen. Het ontlast het kind en zorgt ervoor dat het verhaal leuk blijft. Stel vragen tijdens het lezen.

"Wat denk je dat er nu gaat gebeuren?" of "Herken jij dit woord?" Dit betrekt het kind bij het verhaal en zorgt ervoor dat lezen niet een eenzame activiteit wordt, maar een sociale ervaring. Let op de moeilijkheidsgraad. Een kleuter die net leest, kan nog moeite hebben met 'dubbelklanken' zoals 'oe', 'eu' of 'ei'. Kies boeken waarin deze klanken al wel voorkomen, maar niet de overhand nemen. Een te groot aanbod aan nieuwe klanken in één pagina kan leiden tot afhaken.

Waar koop je de beste eerste leesboeken?

Je hoeft niet ver te zoeken. De meeste supermarkten hebben tegenwoordig een hoekje met boeken, maar voor een goed aanbod is de boekhandel of de bibliotheek nog steeds de beste plek.

De bieb is ideaal voor kleuters. Omdat kinderen vaak snel wisselen van niveau, is het zonde om elk boek te kopen. Bij de bibliotheek kunnen ze gratis een stapel boeken mee naar huis nemen.

Vraag gerust om hulp bij de bibliotheekmedewerker; zij weten precies welke series nu populair zijn en passen bij het leesniveau van jouw kind.

Online zijn er ook genoeg mogelijkheden, maar in een fysieke winkel kan je kind het boek vasthouden. De grootte van de letters, de hoeveelheid wit op een pagina en het gevoel van het papier zijn belangrijk. Kleuters hebben vaak baat bij een wat groter lettertype en voldoende witruimte tussen de regels. Dit maakt het lezen visueel minder vermoeiend.

Kenmerken van een goed eerste leesboek

Wat maakt een boek nu echt goed voor een beginnende lezer? Naast het juiste AVI-niveau zijn er een paar dingen waar je op kunt letten:

• Illustraties: De plaatjes moeten het verhaal vertellen. Als het kind een woord niet herkent, moet het plaatje de betekenis kunnen geven.
• Lettertype: Kies voor boeken met een schreefletter of een duidelijk, rustig lettertype. Vermijd sierlijke letters die moeilijk te ontcijferen zijn.
• Bladspiegel: De opmaak van de pagina. Hoe meer wit, hoe beter. Dicht opeengepakte tekst is intimiderend voor een kleuter.
• Verhaallijn: Het verhaal moet logisch zijn. Kleuters zijn dol op herhaling en voorspelbaarheid. Een voorspelbaar verhaal geeft veiligheid en ruimte om te focussen op het lezen zelf.

Series die werken

Er zijn een aantal series die zich bewezen hebben bij kleuters. We noemen er een paar zonder reclame te maken, maar puur omdat ze kwaliteit leveren.

De 'Lepel' serie van uitgeverij Zwijsen is al jaren een favoriet. De verhalen over alledaagse situaties herkennen kleuters direct.

Ook de serie 'Dino's lezen' is populair bij dierenliefhebbers. Voor de allerkleinsten is er 'Wijze Uil', een serie die speciaal ontwikkeld is voor de allereerste leesstappen. Ontdek ook onze favoriete AVI-niveau leesboeken voor kleuters; een andere aanrader zijn de boeken van Paul van Loon.

Hoewel hij bekend staat om spannende verhalen, heeft hij ook simpele AVI-boeken geschreven die perfect zijn voor kleuters die net leren lezen. De combinatie van spanning en herkenning werkt vaak beter dan saaie oefenboekjes.

Conclusie: lezen is een avontuur

Het uitzoeken van de eerste leesboeken voor kleuters hoeft geen stress te zijn. Focus op het niveau, kijk naar de interesses van je kind en zorg voor een ontspannen sfeer.

Of het nu gaat om AVI Start of een leuk non-fictie boekje over voertuigen; het doel is hetzelfde. Het kind moet plezier beleven aan het ontcijferen van letters. Laat je kind de keuze maken.

Wanneer een kleuter zelf een boek uitzoekt dat hem aanspreekt, is de motivatie om te lezen veel groter.

Dus ga naar de bibliotheek, blader door de boeken en ontdek samen de magie van het lezen. Het avontuur begint bij de eerste bladzijde.