Stel je voor: je staat in de boekhandel en je ziet een stapel boeken met enge, griezelige covers. De namen springen je tegemoet: De Heksen, Matilda, De Grote Vriendelijke Reus.
▶Inhoudsopgave
Ze voelen allemaal een beetje hetzelfde, toch? Ze komen allemaal van dezelfde auteur: de legendarische Roald Dahl. Maar nu komt de grote vraag die veel lezers bezighoudt: zijn deze boeken onderdeel van een echte serie, of zijn het gewoon losse verhalen die niets met elkaar te maken hebben?
In dit artikel duiken we diep in de wereld van Dahl. We gaan op zoek naar de connecties tussen zijn beroemdste personages en ontdekken of je ze in een specifieke volgorde moet lezen.
Pak er een bakje popcorn bij (zonder chocolade, tenzij je van Griezels houdt) en lees verder.
Wat maakt een boek een serie?
Voordat we naar Dahl kijken, moeten we even helder hebben wat een serie eigenlijk is. Een echte serie heeft meestal twee belangrijke kenmerken.
Ten eerste: de personages keren terug. Je leest over dezelfde held of heldin in meerdere boeken.
Ten tweede: de verhalen bouwen op elkaar. Deel 2 werkt verder op de gebeurtenissen van deel 1. Denk aan Harry Potter of De Grijze Jager; je moet ze in volgorde lezen om het verhaal te snappen.
Een losse boekencollectie is anders. De auteur is hetzelfde, de schrijfstijl is herkenbaar, en misschien zitten er wel kleine grapjes in die naar andere boeken verwijzen, maar je kunt elk boek apart lezen.
Je mist geen cruciaal plotdeel als je begint met het laatste boek. Bij Roald Dahl is dit precies waar de verwarring ontstaat.
De wereld van Roald Dahl: Een universum op zich
Roald Dahl schreef tientallen boeken, maar de bekendste zijn die voor kinderen. Denk aan Charlie en de Chocoladefabriek, Mevrouw Braakbeen, De SVT (Sien en de Vijf Takken) en De Heksen.
Als je deze boeken leest, voelen ze allemaal heel anders. De ene is magisch en vrolijk, de andere is duister en angstaanjagend. Toch is er één plek die constant terugkomt: Engeland.
Bijna elk verhaal speelt zich af in een typisch Engels dorp of een groot landhuis.
De sfeer is altijd hetzelfde: volwassenen zijn vaak arrogant of gemeen, en kinderen moeten slim en moedig zijn om te overleven. Dit gedeelde gevoel zorgt ervoor dat de boeken een beetje aanvoelen als een serie, zelfs als dat niet zo is bedoeld. Dit is waar het interessant wordt.
Zijn er verborgen connecties tussen de boeken?
Veel fans van Roald Dahl speuren zijn boeken af op zoek naar bewijzen dat de verhalen in één universum bestaan. En ja, er zijn zeker verborgen connecties!
Neem nu Charlie en de Chocoladefabriek. In dit boek woont Willy Wonka in een stadje.
In een ander beroemd boek van Dahl, De Griezels, gebeurt er iets vreemds. In De Griezels wonen de gemene Griezels in een grot onder de grond. Maar aan de oppervlakte, boven hun grot, staat een dorpje. En raad eens? De namen van de straten in dat dorp zijn precies de namen van de chocoladesoorten die Willy Wonka maakt.
Dit is geen toeval. Dahl verwerkte deze knipogen overal in zijn werk. Het maakt het lezen extra spannend voor fans die tussen de regels door kijken.
De Griezels: Een los boek met een eigen verhaal
Laten we het specifiek hebben over De Griezels. Dit boek vertelt het verhaal van Sofie, een weesmeisje dat wordt ontvoerd door een reus.
De Griezel is niet bang voor de mensenwereld, maar hij is wel bang voor andere, nog ergere reuzen.
Het boek staat volledig op zichzelf. Je hoeft niets anders van Dahl gelezen te hebben om De Griezels te begrijpen. Het personage van de Griezel keert niet terug in Matilda of De Fopwinkel.
Er is geen deel 2 van De Griezels dat verdergaat waar dit boek ophield. Het is een prachtig, afgerond verhaal.
De rol van Matilda en andere personages
Hetzelfde geldt voor De Heksen. Hoewel er een film is gemaakt met twee delen, is het boek zelf een eenling. Je leest het, je sluit het, en het verhaal is compleet. Een uitzondering op de regel is Matilda.
In het boek Matilda lezen we over de lieve juf Melk. Later schreef Dahl een vervolg op Matilda genaamd Matilda de musical (in het Engels Matty-Maid, maar in het Nederlands verscheen het als Matilda met de musicalverhalen).
Oké, dat is misschien verwarrend. Laten we het simpel houden: Matilda heeft een eigen verhaal dat begint en eindigt in haar boek. Er is geen groep personages die constant van boek naar boek reist.
De Griezel ontmoet Matilda niet. Charlie Bucket gaat niet naar school met de kinderen uit De Fopwinkel. Ieder boek is een eiland.
Waarom voelen de boeken dan zo verbonden?
Als ze losse boeken zijn, waarom hebben we dan het gevoel dat we een serie lezen? Het antwoord ligt in de schrijfstijl van Dahl.
Hij had een unieke manier van vertellen. Zijn humor is droog, soms een beetje wreed, en altijd een beetje vreemd. Wanneer je als kind één boek van Dahl leest, wil je automatisch de rest lezen.
Niet omdat het verhaal door moet gaan, maar omdat je wilt terugkeren naar die specifieke sfeer.
Je wilt weer die spanning voelen, die rare volwassenen ontmoeten en die slimme kinderen zien winnen. Bovendien zijn de illustraties van Quentin Blake onmisbaar. De herkenbare tekeningen van slungelige kinderen en enge volwassenen verbinden de boeken visueel. Voor wie houdt van dit soort humor, is een vergelijking tussen Wimpy Kid en Big Nate ook een aanrader. Zonder dat er een officiële serie is, creëren de illustraties een uniforme wereld.
Moet je ze in een bepaalde volgorde lezen?
Omdat het geen serie is, hoef je geen volgorde aan te houden. Je kunt beginnen met welk boek je maar wilt.
Toch geven sommige lezers de voorkeur aan een bepaalde volgorde, gebaseerd op leeftijd of moeilijkheidsgraad. Zoek je liever naar de juiste volgorde van de Griezelkids? Een logische start is De Grote Vriendelijke Reus of Charlie en de Chocoladefabriek. Deze boeken zijn magisch en wat lichter van toon.
Als je van echte spanning houdt, begin dan met De Heksen of De Griezels.
Deze verhalen zijn donkerder en griezeliger. Omdat er geen verhaallijn is die doorloopt, kun je eindeloos switchen zonder dat je de draad kwijtraakt.
De officiële status: Losse boeken
Als we kijken naar de officiële uitgaven en de biografie van Roald Dahl, dan is het antwoord duidelijk: het zijn losse boeken.
Er is geen sprake van een trilogie of een lange reeks zoals bijvoorbeeld Harry Potter. Roald Dahl schreef elk verhaal als een apart project.
Hij liet zich inspireren door zijn eigen leven, zijn kinderen en zijn fantasie. Elk boek kreeg zijn eigen aandacht en zijn eigen einde. Er is geen cliffhanger aan het einde van De Griezels die je alleen oplost in Matilda.
Het beste van beide werelden
Uiteindelijk maakt het niet uit of je het een serie noemt of een collectie. Zoek je liever naar alle Dolfje Weerwolfje delen op een rij? De kracht van Roald Dahl zit 'm in ieder geval in de kwaliteit van elk individueel boek.
Of je nu De Griezels leest, Charlie of De Heksen, je krijgt altijd een verhaal van topkwaliteit. Het feit dat de boeken los zijn, maakt het juist makkelijker. Je kunt een boek pakken, lezen, en weer terugleggen zonder dat je je zorgen hoeft te maken dat je een hoofdstuk mist.
Tegelijkertijd voelt het als een serie omdat je weet dat je altijd dezelfde heerlijke schrijfstijl tegenkomt.
Dus, om de vraag te beantwoorden: De Griezels is een los boek. Net als Matilda en Charlie. Maar samen vormen ze een universum dat zo rijk is dat je het gerust een serie in je hoofd mag noemen. En dat is misschien nog wel de mooiste manier om ernaar te kijken.