Stel je even voor: je bent op zoek naar een mooi kinderboek. Je wilt iets leuks, iets spannends, maar ook iets dat de wereld van vandaag laat zien.
▶Inhoudsopgave
Een wereld waarin iedereen meetelt. Waarom is dat soms nog zo lastig? Je staat in de boekhandel, bladert door de prentenboeken en je vraagt je af: waar zijn de verhalen over kinderen met een beperking, over twee mama’s of over een hoofddoek?
Goed nieuws: die boeken zijn er wel degelijk in het Nederlands. Ze worden steeds vaker geschreven, getekend en uitgegeven.
In dit artikel neem ik je mee door het aanbod van Nederlandse kinderboeken over diversiteit en inclusie. We kijken naar wat er beschikbaar is, welke verhalen echt werken en waar je ze vindt. Want een boek kan een wereld openen, of juist een wereld sluiten.
Waarom diversiteit in kinderboeken zo belangrijk is
Lezen is niet alleen woordjes herkennen. Het is ontdekken wie je bent en wie de ander is.
Voor kinderen is het essentieel om zichzelf terug te zien in verhalen. Maar minstens zo belangrijk is dat ze leren over mensen die anders zijn dan zij. Een boek over diversiteit doet beide: het bevestigt en het verruimt.
In Nederland groeien steeds meer kinderen op in een meertalig gezin of met twee vaders. Toch is nog lang niet elk boek daar een afspiegeling van.
De kracht van herkenning en ontmoeting
Gelukkig komt daar langzaam verandering in. Uitgevers als Gottmer, Leopold en CPNB (Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek) stimuleren verhalen waarin iedereen een plek heeft.
En dat merk je als je zoekt. Herkenning geeft kinderen zelfvertrouwen. Als je leest over een kind dat net als jij in een rolstoel zit, of dat twee moeders heeft, voel je je gezien. Maar inclusie gaat verder.
Het draait om ontmoeting. Een verhaal over een kind met autisme kan een kind zonder autisme helpen begrijpen hoe de ander de wereld beleeft.
Zo bouwen boeken bruggen. Ze laten zien dat verschil normaal is. En dat maakt een samenleving sterker.
Overzicht van Nederlandse boeken over diversiteit en inclusie
Het aanbod in het Nederlands is de afgelopen jaren flink gegroeid. Er zijn prentenboeken, jeugdromans, non-fictie en graphic novels.
Ik deel ze op in categorieën, zodat je snel vindt wat je zoekt. Let op: dit is geen uitputtende lijst, maar een selectie van titels die de moeite waard zijn.
Prentenboeken voor de allerkleinsten
Prentenboeken zijn ideaal om diversiteit introduceert. Ze zijn visueel, eenvoudig en raken rechtstreeks het hart. Een klassieker is De wereld van Woe van Liesbeth Slegers, waarin diversiteit in kleur en vorm centraal staat. Voor genderdiversiteit is Intiem en open van Anke Kranendonk een aanrader: het laat zien dat liefde in alle vormen komt.
Over culturele diversiteit gesproken: Het feest van Saar van Annette Fienieg draait om een meisje dat haar eigen feest viert met verschillende tradities.
En voor gezinsdiversiteit is Papa’s en mama’s van Kirsten De Groot een fijn boek: het toont allerlei soorten families, van twee vaders tot een alleenstaande moeder. Deze boeken zijn vaak verkrijgbaar bij elke grote boekhandel, zoals Bruna of Scheltema, maar ook online te vinden via bol.com. Als kinderen kunnen lezen, willen ze verhalen die dieper gaan.
Jeugdromans voor kinderen vanaf 8 jaar
Jeugdromans over diversiteit in het Nederlands zijn er in overvloed. Neem Ik ben een vlieger van Bibi Dumon Tak, een verhaal over een meisje met een licht verstandelijke beperking dat op zoek gaat naar haar plek.
Of De weduwe van de dichter van Janneke van der Wijk, waarin een meisje met een migratieachtergrond haar identiteit ontdekt.
Voor LGBTQ+-thema’s is De liefde van een moeder van Simone van der Vlugt een mooi voorbeeld: het vertelt over een lesbische moeder en haar dochter. En voor kinderen met dyslexie of dyscalculie zijn er speciale uitgaven, zoals de dyslexie-varianten van De waanzinnige boomhut-reeks, die inclusief taalgebruik hanteren. Uitgeverijen als Querido en Young & Awesome brengen regelmatig nieuwe titels uit die hierop inspelen.
Non-fictie en informatieve boeken
Niet elk verhaal is fictief. Informatieve boeken helpen kinderen begrijpen wat diversiteit betekent. Waarom heeft papa een jurk? van Uitgeverij Christofoor is een boek over genderidentiteit, geschreven voor kinderen vanaf 6 jaar.
Over lichamelijke diversiteit gaat Ik ben anders, jij bent anders van Riet van de Wetering, dat uitlegt wat beperkingen zijn en hoe je ermee omgaat.
Voor mentale gezondheid is er Het boek van de emoties van Anke Kranendonk, dat kinderen helpt hun gevoelens te benoemen. Ook zijn er fijne kinderboeken over angst en zorgen die helpen bij emotionele ontwikkeling.
Deze boeken zijn vaak educatief en worden gebruikt in scholen. Ze zijn verkrijgbaar via educatieve leveranciers, maar ook in gewone boekhandels.
Waar vind je deze boeken?
Zoeken naar diversiteit in kinderboeken kan soms een uitdaging zijn. Veel boeken staan niet standaard in de schappentop.
Toch zijn er plekken waar je ze makkelijk vindt. Grote ketens als Bruna, AKO en Scheltema hebben vaak een speciale hoek voor inclusieve boeken, vooral rond thema’s als Coming Out Day of Internationale Vrouwendag. Online is het aanbod groter: bol.com en Managementboek.nl hebben filters voor diversiteit en inclusie. Ook zijn er gespecialiseerde websites, zoals Kinderboekwinkel.nl, waar je gericht kinderboeken kunt kopen per thema en zorgvuldig geselecteerde lijsten vindt.
Wil je meer weten over nieuwe titels? Volg dan blogs van Nederlandse auteurs, zoals die van Babs van Wely of het tijdschrift Leesgoed.
Tip: vraag om advies
Zij recenseren regelmatig boeken over diversiteit. Twijfel je welk boek past?
Vraag dan advies aan een boekverkoper. Zij hebben vaak kennis van het aanbod en kunnen je helpen een passend verhaal te vinden. Of sluit aan bij een leesclub, zoals die van de Bibliotheek.
Daar lees je samen en deel je ervaringen. Zo ontdek je boeken die je anders misschien over het hoofd ziet.
Uitdagingen en kansen in de markt
Hoewel het aanbod groeit, zijn er nog uitdagingen. Veel boeken over diversiteit zijn Engelstalig en worden later vertaald.
Dat betekent dat Nederlandse kinderen soms moeten wachten op een vertaling. Ook zijn er nog te weinig boeken over specifieke groepen, zoals kinderen met een niet-westerse migratieachtergrond of kinderen in armoede. Toch zijn er kansen.
De rol van scholen en bibliotheken
Uitgevers investeren meer in diversiteit, en auteurs van eigen bodem pakken de pen op.
Denk aan schrijvers zoals Sanne van Loo of Joke van Leeuwen, die experimenteren met inclusieve verhalen. Daarnaast groeit de vraag vanuit scholen en ouders, wat de markt stimuleert. Scholen en bibliotheken zijn cruciaal voor het verspreiden van diversiteit in boeken. Veel scholen gebruiken leesmethoden die inclusieve verhalen bevatten.
Bibliotheken organiseren thema-avonden en leesprojecten, zoals de Kinderboekenweek met een diversiteitstintje. In 2023 was het thema ‘Ik ben anders, jij bent anders’, waardoor veel boeken extra aandacht kregen. Dit helpt om de zichtbaarheid te vergroten.
Conclusie: een wereld van verhalen wacht
De wereld van Nederlandse kinderboeken over diversiteit en inclusie is groeiend en veelbelovend. Van prentenboeken tot jeugdromans, er is voor elk wat wils.
Deze verhalen laten kinderen zien dat ze niet alleen staan, maar ook dat de ander erbij hoort. Of je nu op zoek bent naar een boek over twee vaders, een kind in een rolstoel of mooie kinderboeken over adoptie, er is keuze genoeg. Dus ga naar de boekhandel, blader door de schappen of klik online.
Want elk boek dat je openslaat, opent een nieuwe deur. En dat is precies wat kinderen nodig hebben: een wereld vol kansen en verbinding.