Stel je even voor: je zit in de klas, het is regenachtig en je zoekt een goed boek. Je hebt twee opties.
▶Inhoudsopgave
Een boek van die beroemde Britse schrijver met een bril die een beetje op een uil lijkt, of een boek van die Nederlandse auteur die eigenlijk gewoon een soort tovenaar is met woorden.
We hebben het over Roald Dahl en Paul van Loon. Beide zijn absolute grootheden in de wereld van kinderboeken. Vooral voor leerlingen in groep 5 en groep 6 is dit de perfecte leeftijd om hun werk te ontdekken.
Maar hoe verschillen ze eigenlijk? Laten we ze eens flink met elkaar vergelijken.
Wie is de koning van de absurde humor?
Als je aan Roald Dahl denkt, denk je aan chocolade, reuzenperen en vliegende auto’s. Zijn verhalen zitten vol met fantasie die net even anders is dan de normale wereld.
In Charlie en de chocoladefabriek zie je een wereld waar snoep de baas is. In De GVR ontmoet je een vriendelijke reus die slijm spuwt. Dahl neemt geen blad voor de mond.
Hij schrijft soms best wel griezelig, maar altijd met een knipoog. Zijn personages zijn vaak extreem: of ze nu heel goed zijn of vreselijk stout.
Paul van Loon, onze eigen Nederlandse held, doet iets soortgelijks, maar dan net anders. Zijn fantasie is vaak gebaseerd op de dingen die kinderen in de klas of in de straat meemaken, maar dan met een monsterachtige draai. Denk aan De Gruffalo (die hij vertaalde, maar hij heeft zijn eigen klassieker: De Griezelbus).
Zijn verhalen zijn vaak iets dichter bij huis, maar net zo absurd. Waar Dahl soms heel Engels en formeel kan aanvoelen, voelt Van Loon heel Nederlands en herkenbaar aan.
Het is alsof je een verhaal hoort van je gekke oom die altijd te gekke verhalen vertelt.
Het verschil in taalgebruik
Roald Dahl schrijft in het Engels, dus als je hem in het Nederlands leest, is dat een vertaling. Toch is de taal van Dahl vaak heel rijk en beeldend. Hij houdt van grappige woorden en rijmpjes. Paul van Loon schrijft in het Nederlands en doet dit vaak met een ritme dat heel prettig leest.
Zijn zinnen zijn vaak kort en krachtig, wat ideaal is voor groep 5 en 6 waar sommige kinderen net wat moeilijker lezen. Van Loon speelt heel veel met klanken.
Zijn namen zijn vaak al een feestje om te lezen. Denk aan namen die een beetje griezelig klinken maar wel grappig zijn.
De personages: Van verlegen tot stout
De hoofdpersonen van Roald Dahl zijn vaak slimme kinderen die het opnemen tegen gemene volwassenen.
Denk aan Matilda, die door haar ouders wordt genegeerd maar door haar krachten de baas wordt. Of aan James, die in een kale perzikkoek moet leven.
Deze kinderen zijn vaak eenzaam of worden niet begrepen, maar ze hebben een sterke wil. Ze zijn de underdogs. Voor kinderen in groep 5 en 6 is dit heel herkenbaar: je soms klein voelen, maar van binnen groot en sterk zijn. Bij Paul van Loon kom je vaak personages tegen die iets te enthousiast zijn of per ongeluk in de problemen komen.
Kijk naar Rik en Ronny uit de Griezelbus. Ze zijn stoer, maar ook een beetje bang.
Ze zoeken avontuur, maar willen eigenlijk ook wel veilig thuiskomen. De volwassenen in zijn verhalen zijn vaak een beetje onhandig of heel erg overdreven. Waar Dahl soms heel donker kan zijn in zijn kijk op volwassenen, is Van Loon vaak iets milder. De wereld van Van Loon is misschien wel de wereld zoals kinderen die graag zouden willen zien: vol avontuur, maar zonder echt gevaar.
Griezelen en spanning: Hoe eng is het?
Voor groep 5 en 6 is spanning een belangrijk onderdeel van lezen.
Roald Dahl kan behoorlijk griezelig zijn. Denk aan de heksen in De Heksen.
Ze zien er normaal uit, maar van binnen zijn ze walgelijk. Dahl schuwt niet om te beschrijven hoe iets voelt of ruikt. Dit kan soms best heftig zijn voor gevoelige lezers. Zijn sfeer is vaak donker, maar wel veilig omdat het verhaal zo fantasierijk is dat je weet dat het ‘maar’ verhaal is.
Paul van Loon is de koning van het griezelboek in Nederland. Hij schreef de serie De Griezelbus, die later is verfilmd.
Zijn griezelen zit ‘m vaak in de sfeer: spookhuizen, donkere bossen en enge figuren die eigenlijk best aardig blijken te zijn. Zijn griezelen is vaak lichter dan dat van Dahl. Het is meer ‘griezelen voor beginners’.
Perfect voor kinderen die net beginnen met griezelboeken. De spanning bouwt langzaam op, maar er is bijna altijd een grappig element dat de boel relativeert. Het is eng, maar je moet er vooral om lachen.
Illustraties: Een wereld van beeld
Als we praten over boeken voor groep 5 en 6, kunnen we de illustraties niet vergeten. Bij Roald Dahl zijn de tekeningen van Quentin Blake onmisbaar.
Die losse, vrolijke inktlijntjes passen perfect bij de chaotische wereld van Dahl. Zonder de tekeningen van Blake zouden de verhalen minder levendig zijn. De illustraties helpen de lezer om de bizarre situaties voor te stellen.
Bij Paul van Loon zijn de illustraties vaak donkerder en uitgesprokener, afhankelijk van de illustrator.
Voor de Griezelbus zijn de beelden iconisch. Ze zorgen voor een filmische ervaring. De boeken van Van Loon zijn vaak prachtig vormgegeven, met een cover die je direct wilt pakken.
De illustraties ondersteunen het verhaal, maar zorgen ook voor de juiste sfeer. Zowel Dahl als Van Loon begrijpen dat plaatjes essentieel zijn voor deze leeftijdsgroep.
Waarom juist groep 5 en 6?
De leeftijd van groep 5 en 6 (ongeveer 8 tot 10 jaar) is een cruciale fase in het leesproces.
Kinderen leren steeds beter technisch lezen, maar het draait nu ook steeds meer om plezier en begrip. Ze kunnen complexere verhaallijnen volgen. Roald Dahl daagt kinderen uit met moeilijke woorden en ingewikkelde situaties, maar hij blijft begrijpelijk.
Zijn verhalen hebben vaak een diepere laag. Ze leren kinderen na te denken over goed en kwaad, en over autoriteit.
Paul van Loon daagt kinderen uit om te blijven lezen door de pagina’s te laten om slaan.
De rol van humor
Zijn boeken zijn vaak makkelijker te lezen, waardoor kinderen die moeite hebben met lezen toch een dik boek kunnen uitlezen. Dit boost het zelfvertrouwen enorm. Beide schrijvers sluiten perfect aan bij de belevingswereld van deze groep. Humor is de lijm die het lezen leuk maakt.
Bij Dahl is de humor vaak scherp en soms een beetje stout. Kinderen moeten soms even nadenken om de grap te begrijpen.
Bij Van Loon is de humor vaak fysiek en direct. Uitglijden, rare geluiden maken, typetjes die overdreven reageren. Het zorgt voor een lach zonder dat je hoeft na te denken. Beide soorten humor zijn belangrijk voor de ontwikkeling van het kind.
Conclusie: Wie wint de strijd?
Is er een winnaar in deze vergelijking? Nee, dat is er niet.
Roald Dahl en zijn tijdloze kinderboeken vullen elkaar perfect aan met Paul van Loon.
Dahl brengt de wereldwijde magie en de klassieke verhalen die iedereen moet hebben gelezen. Van Loon brengt de Nederlandse sfeer, herkenbaarheid en een toegankelijke manier van griezelen. Voor groep 5 en 6 is het ideaal om beide auteurs naast elkaar te lezen.
Begin met een klassieker van Dahl om te proeven van de grote fantasie, en duik daarna in de Griezelbus van Van Loon voor een avontuur dat dichter bij huis speelt. Of je nu houdt van chocolade of van griezelige busritten, er is voor elke leerling wel een verhaal te vinden dat blijft plakken.
Dus, ga naar de bibliotheek of de boekwinkel en pak ze allebei. De leeswereld van groep 5 en 6 wordt er alleen maar leuker van.