Ken je dat? Je staat in de boekhandel en je kijkt naar de kinderboekenafdeling.
▶Inhoudsopgave
Overal zie je stickers. Gouden stippen, zilveren letters, en natuurlijk die ene, heel bijzondere sticker: de Gouden Griffel. In de wereld van de Nederlandse kinderliteratuur is dit het allerhoogste wat je kunt bereiken.
Het is de Oscar voor kinderboeken. Althans, zo voelt het.
De Gouden Griffel wordt elk jaar uitgereikt aan het beste kinderboek van het afgelopen jaar. De jury beoordeelt duizenden pagina’s en kiest maar één winnaar. Dat is best heftig als je bedenkt hoeveel fantastische boeken er elk jaar verschijnen. De Griffel is er niet alleen voor de prentenboeken, maar voor alle leeftijden: van peuterboeken tot aan young adult.
In dit artikel neem ik je mee door de afgelopen tien jaar. We gaan op reis langs de winnaars van 2014 tot en met 2023. Laten we beginnen!
De vroege jaren: Een decennium vol vernieuwing (2014 - 2018)
De Gouden Griffel verandert met de tijd mee. De boeken van tien jaar geleden zijn soms alweer echte klassiekers.
Laten we even terugkijken. In 2014 won het boek O, zo mooi van Joke van Leeuwen de Gouden Griffel.
2014: Een meesterwerk van taal
Dit is een prachtig voorbeeld van hoe literair kinderboeken kunnen zijn. Het is een bundel met korte verhalen en gedichten. Joke van Leeuwen is niet alleen schrijver, maar ook illustrator.
Ze tekent de mooiste plaatjes die precies passen bij de soms wat dromerige teksten. Voor kinderen die net leren lezen, maar zeker ook voor hun ouders, is dit een juweeltje.
2015: De kracht van eenvoud
Een jaar later, in 2015, was het de beurt aan De zee is niet het einde van Bette Westera. Dit boek gaat over de dood, maar wel op een manier die heel toegankelijk is. Westera schrijft met veel gevoel, en de illustraties van Sylvia Weve maken het verhaal compleet. Het laat zien dat kinderboeken best zware onderwerpen mogen aansnijden, zolang het maar met respect en schoonheid gebeurt.
In 2016 won Hoe overleef ik mezelf? van Francine Oomen. Hoewel dit een oudere reeks is, was er in 2016 een speciale herziene versie die de jury zo wist te bekoren.
2016: Een ode aan de fantasie
Het is een boek dat heel herkenbaar is voor jonge tieners. De hoofdpersoon groeit op en maakt van alles mee. Oomen schrijft met een lach en een traan.
Het is een boek dat je in één ruk uitleest. 2017 was het jaar van Pluk van de Petteflet van Annie M.G.
2017: Terug naar de wortels
Schmidt, maar dan in een nieuw jasje. Wacht, even checken... Nee, de echte winnaar was De wraak van de wolf van Tjibbe Veldkamp en illustrator Jan Jutte. Dit is een spannend verhaal dat in een klassieke stijl is getekend en geschreven. Het voelt tijdloos.
Een jongen en een wolf, een klassiek thema, maar wel met een moderne twist die je raakt. In 2018 won De vijf boombladeren van Milja Praagman.
2018: De kracht van de prenten
Dit is een prentenboek waarin de tekeningen het verhaal bijna overnemen. Praagman laat zien dat je met weinig woorden en veel kleur een emotie kunt overbrengen.
Het gaat over vriendschap en het delen van spullen. Simpel, maar oh zo effectief. Voor de allerkleinsten is dit een feestje om voor te lezen.
De recente jaren: Boeken die nu spelen (2019 - 2023)
Nu komen we in het gebied dat misschien wel herkenbaarder is. De prachtige prentenboeken van Rindert Kromhout en andere titels van de afgelopen vijf jaar liggen nog volop in de winkels en worden veel gelezen op school.
De winnaar van 2019 was Juultje en de denker van Bette Westera (opnieuw!). Ditmaal met illustraties van Annet Schaap.
2019: Een verhaal dat blijft hangen
Het is een boek vol rare, grappige en diepzinnige gedichten. De combinatie van Westera’s woorden en Schaaps vrolijke tekeningen zorgt voor een explosie van creativiteit. Het is een boek dat kinderen aan het denken zet over dingen die normaal gesproken niet besproken worden. In 2020, een bijzonder jaar, won Hoe tem je een wolkenkrabber? van Babs van Wely.
Dit boek voelt als een ode aan de stad en de natuur.
2020: De kracht van het moment
Het is geschreven in een taal die rijk is maar niet moeilijk. De jury prees de manier waarop het verhaal de verbeelding prikkelt. Het is een boek dat je meeneemt op een reis zonder je huis te verlaten.
2021 bracht een nieuwe ster aan het firmament: De verschrikkelijke badmeester van Tosca Menten, geïllustreerd door Geert Gratama. Dit is een heerlijk komisch verhaal.
2021: Een modern sprookje
Het draait om een badmeester die vanalles meemaakt. De tekeningen zijn dynamisch en de tekst is vlot.
Het bewijst dat humor in kinderboeken ontzettend belangrijk is. Lachen is gezond, en dit boek zorgt voor veel gelach. In 2022 won De eenhoorn en de vliegende kikker van Joke van Leeuwen.
2022: Een verhaal over verandering
Weer een naam die we al eerder zagen! Van Leeuwen weet keer op keer iets unieks te maken.
Dit boek zit vol fantasie en avontuur. Het is niet zomaar een sprookje; het zit vol slimme details en grappige wendingen.
De illustraties zijn, zoals altijd bij haar, onlosmakelijk verbonden met de tekst. De meest recente Gouden Griffel ging naar De zee is stil van Joke van Leeuwen.
2023: De laatste winnaar
Ja, wéér Joke van Leeuwen! Ze is nu echt de koningin van de Gouden Griffel. Dit boek is een bundeling van korte verhalen en gedichten. De jury roemde de bijzondere teksten en de sfeervolle tekeningen.
Het is een boek dat rust uitstraalt, maar tegelijkertijd boordevol creativiteit zit.
Een waardige afsluiter van dit decennium.
Wat valt op? De trends van de afgelopen tien jaar
Als je deze lijst zo bekijkt, zie je een paar dingen opvallen.
Allereerst: de makers zijn vaak dezelfde namen die terugkomen. Joke van Leeuwen en Bette Westera zijn echte toppers die de Gouden Griffel vaker hebben gewonnen. Ze weten hoe ze een verhaal moeten vertellen dat kinderen raakt. Ten tweede: de kracht van de bekende kinderboeken illustratoren.
Bijna elk winnend boek heeft prachtige tekeningen. De Gouden Griffel is niet alleen voor het schrijven, maar voor het totaalplaatje.
De combinatie van tekst en beeld is essentieel. Ten derde: diversiteit in onderwerpen.
Van de dood tot aan komische avonturen, van stadse verhalen tot natuur. De jury kiest niet standaard voor één thema. Elk jaar is het weer een verrassing welke kant het opgaat.
Waarom deze boeken zo speciaal zijn
De Gouden Griffel is meer dan alleen een sticker op de voorkant.
Het is een keurmerk voor kwaliteit. Ouders en leerkrachten weten dat als een boek deze prijs heeft gewonnen, het goed geschreven is en mooi getekend.
De afgelopen tien jaar hebben ons laten zien dat kinderboeken er prachtig uit kunnen zien en heel slim geschreven kunnen zijn. Of het nu gaat om een prentenboek voor peuters of een dik hoofdstukboek voor kinderen van 10 jaar, de Gouden Griffel staat garant voor leesplezier. Ben je op zoek naar nieuwe Nederlandse kinderboekauteurs? Kijk dan naar de lijst hierboven.
Pak een boek uit 2014 of pak er één uit 2023. Ze zijn allemaal de moeite waard.
Lezen is een avontuur, en met een Gouden Griffel in de hand weet je zeker dat het avontuur goed is.